“Niemand kijkt om zich heen, we zien de prullenbakken niet eens staan.” 

Een jaar geleden is het, dat ik mijn koffers bij mijn ouders in het gezellige, kleine Leusden definitief in pakte om naar het grote Amsterdam te verhuizen. Om precies te zijn naar het beruchte Noord. Mijn afvalverwerking is sindsdien drastisch veranderd. Van alles in grote vuilcontainers scheiden en voor de deur als de vuilniswagen langs komt. Naar alles in een vuilniszak proppen en hopen dat het in de gezamenlijke vuilcontainer op de hoek van de straat past. Waar het me in Leusden bijna kwaad maakte als er een plastic zakje over de straat heen zwierf, maakt het me hier bijna niks uit. Waardoor komt dat eigenlijk? 

Afval maakt mij in Amsterdam, en dan vooral in Amsterdam-Noord, stukken minder uit dan in het dorp van mijn ouders. Iedereen weet dat het een probleem is, maar hoe komt het dat het juist in de ontwikkelings- en achterstandswijken zoveel slechter gaat dan in de andere wijken? 

Zwerfvuil is een probleem voor veel gemeenten. Ze zijn jaarlijks miljoenen kwijt aan schoonmaakkosten. Milou Wijnen is gedragspsycholoog en heeft zich gespecialiseerd in gedragsverandering. In Rotterdam heeft zij de Dordtselaan van ‘zwerfafvalwijk’ omgetoverd tot een schone en vooral veilige omgeving. “Zwerfvuil heeft een negatieve invloed op de leefbaarheid. Zo kan het bij bewoners, winkeliers en bezoekers leiden tot een vervelend en onveilig gevoel”, vertelt Milou, “interessant is dat het hogere onveiligheidsgevoel indirect ook zorgt voor meer zwerfvuil. Mensen die zich onveilig voelen, richten hun aandacht namelijk meer op negatieve factoren in hun omgeving, zoals afval. Hierdoor ontstaat onbewust de indruk dat het normaal is om afval op de grond te gooien, wat kan stimuleren om te vervuilen.” legt Milou uit. 

 Zelfs mensen die te gast zijn in de wijk doen hier aan mee. “Niemand kijkt om zich heen, we zien de prullenbakken niet eens meer staan.” De oplossing zit volgens Milou niet in hogere boetes, maar juist in het leuk maken van afval weggooien. “In Rotterdam hebben we alle prullenbakken knalgroen geverfd en vanaf een aantal meter voetstapjes naar de prullenbak laten lijden, zulke kleine beetjes kunnen al helpen.”  Milou ziet een aanzienlijk groot verschil in de wijk. Voor de interventie belande zo’n 13% van het zwerfafval in de prullenbak, tegenwoordig is dat verdrievoudigd.  

 Volgens Milou is het probleem dat er juist geen dilemma is in de achterstandswijken. Iedereen gooit overal maar zijn afval neer: “Ik zie geen prullenbak dus dan kan het vast geen kwijt als ik mijn kauwgum hier uitspuug. Juist door mensen een dilemma te geven. zoals de zichtbare keuze om je afval in een knalgroene prullenbak te gooien, zorgt ervoor dat de mensen sneller de positieve keuze zullen maken.” 

 In Amsterdam hebben wij geen knalgroene prullenbakken met schattige voetafdrukjes. Toch is zwerfafval hier net zo’n groot probleem. En niet alleen in Noord. Ook de vele parken in Amsterdam hebben het zwaar te verduren. Of loop na een warme zomerdag maar eens een rondje over het Museumplein. Daarom wilde ik de proef op de som nemen en kijken of ik onze onopvallende vuilemmers zichtbaarder kon maken. Ik ben samen met wat vrienden van de Nederlandse Filmacademie de straat op gegaan om deze onzichtbare zielen hun moment of shine te geven.  

 Ze staan er, voor jou! 

Met dank aan de Nederlandse Filmacademie.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Milieubewust en aan de drugs

Nina heeft Environmental Science gestudeerd in Amsterdam. Ze ging van vegetariër voor het milieu naar veganist omdat ze streeft voor gelijkwaardigheid tussen mens en dier. Ze wordt ontzettend boos als mensen te veel water gebruiken, zet snel de verwarming uit en probeert zo min mogelijk de auto te gebruiken. Ze doet liever iets langer over om haar vakantiebestemming te bereiken dan dat ze het vliegtuig neemt. Nina doet er eigenlijk alles aan om haar ecologische voetafdruk zo klein mogelijk te houden. Maar ze gebruikt ook drugs.

Waar drugs is, is drugsafval. Drugs wordt geproduceerd en de afvalstoffen die daaruit voortkomen moeten ergens gedumpt worden. Dat dumpen van drugsafval gebeurt dan ook. En het gebeurt steeds vaker. Het aantal dumpingen drugsafval is in de eerste helft van 2021 met 64 procent gestegen ten opzichte van dezelfde periode in 2020 (Politie, 2021). Dit blijkt uit de halfjaarlijkse cijfers van het European Reporting Synthetic Substance Production Sites (ERISSP).

“Ik ben gebruik al sinds dat ik 15 ben drugs. Ik ben begonnen met blowen en op mijn 16e nam ik voor het eerst een pilletje. Sindsdien heb ik vele soorten drugs gebruikt. Ik gebruik eigenlijk alleen vrijetijdssettingen. Op festivals en feestjes maar ook thuis op de bank met vrienden. Ik vind drugs echt leuk om te doen, dieper dat dan gaat het eigenlijk niet.”

“Het besef dat drugsgebruik best tegenstrijdig is met waarvoor ik sta, kwam ongeveer vier jaar geleden. Ik had een college van een man die onderzoeken deed naar het rioolwater. Bij deze onderzoeken meten ze het rioolwater op drugs en zijn afbraakstoffen. Uit de hand daarvan weten ze waar veel drugs wordt gebruikt. Deze stoffen zijn erg lastig om uit ons drinkwater te filteren. Niet alleen afvalstoffen eindigen in het riool maar ook de drugs wordt gebruikt. Dat vond ik wel heftig. Ik kies niet voor de criminaliteit en dumpingen van drugsafval, maar drugs uitplassen is letterlijk wat ik doe.”

De dumpingen hebben grote gevolgen voor het milieu. In het drugsafval zitten stoffen zoals zoutzuur die het milieu kunnen beschadigen (Trimbos, z.d.) Het kost gemiddeld €12.500, – per keer om drugsafval op te ruimen. Uit een onderzoek van het Trimbos is gebleken dat drugsgebruikers de gepaarde milieuschade en criminaliteit wel erg vinden, maar vinden niet dat zij medeverantwoordelijk zijn.

“Drugsgebruikers zijn zeker wel verantwoordelijk voor het drugsafval door het gebruiken van een pilletje, maar de overheid en de drugskartels zijn net zo goed verantwoordelijk. Ik vind het een liberaal en recent gedachtegoed dat de consument maar verantwoordelijk is voor alles wat er gebeurt in de bevoorradingsketen. Natuurlijk, waar vraag is komt aanbod. Door xtc te legaliseren kunnen drugs en een duurzamere wereld samengaan, maar tot op zekere hoogte. Je pakt hiermee een groot deel van de criminaliteit aan je zou een duurzamere manier met het afval kunnen omgaan. Maar legalisatie is niet alles, het afval is niet ineens weg. Dat afval blijft.”

“Ik voel me er wel eens schuldig over, maar dan ga ik het voor mezelf goedpraten. Tijdens het gebruiken van drugs denk je niet aan zulke dingen. Af en toe heb ik een momentje van zelfreflectie en dan denk ik; oh ja shit. Maar al gauw bedenk ik me dat ik niet de hele wereld in m’n eentje kan redden en dat ik ook plezier verdien. Ik heb wel eens getwijfeld om te stoppen met drugs maar niet gedaan. Want dat wat plezier oplevert is ook wat waard. Het doel ‘het levert plezier op’ wordt als het minst waardevol gezien in deze maatschappij.”

Op dat hele kleine stukje aarde

We zijn ons tegenwoordig in Nederland heel bewust van het veranderende klimaat. Termen als duurzaamheid en broeikaseffect worden ons om de oren geslagen. Sommigen besluiten zich meer bezig te houden met hun keuzes en de gevolgen die de keuzes op het milieu hebben. Een keer per week geen vlees eten, helemaal vegan gaan, kiezen voor groene energie en noem maar op. Een optie die bij veel mensen niet als eerste gedachte opkomt is het krijgen van minder kinderen. Hoeveel effect zou dat hebben op het milieu? 

 

Dat we in Nederland met z’n allen op een heel klein stukje aarde wonen, is duidelijk. Toch zou je Nederland niet als eerste land noemen als we het zouden hebben over het promoten van het krijgen van minder kinderen. Onderzoek wijst uit dat het juist in overbevolkte landen zoals Nederland belangrijk is om te letten op hoeveel we ons reproduceren. Wij gebruiken in Nederland veel meer dan de aarde kan hebben. Meer dan in minderbevolkte landen. 

 

Over het algemeen is het kind de verantwoordelijkheid van de ouder tot hij of zij achttien is. Daarna wordt de ecologische voetafdruk van het kind zijn eigen verantwoordelijkheid. Tot het achttiende levensjaar heeft het kind echter al 36 trans-Atlantische vluchten aan CO2 gegenereerd. In Nederland is Urk verantwoordelijk voor de meeste geboortes per duizend vrouwen (82,3). Dit zou dus betekenen dat duizend vrouwen in Urk verantwoordelijk zijn voor 2962,8 trans-Atlantische vluchten aan CO2-uitstoot. Als je dan ziet welk kleine stukje aarde Urk opneemt in Nederland, is er wel degelijk reden om na te denken over het eventueel promoten van het krijgen van minder kinderen.  

 

 

Daniel van der Velden heeft milieuwetenschappen gestudeerd is nu duurzaamheidsspecialist bij de hogeschool van Leiden. Ook hij heeft veel onderzoek gedaan naar overbevolking. Een deel van zijn zorg is dat mensen in Nederland zich niet realiseren dat het juist hier een groot probleem is. ‘’We zijn de aarde helemaal aan het uitputten en een keer per week minder vlees eten gaat niet heel veel helpen.’’, aldus Daniel. Hij snapt dat reproduceren een deel van het leven is maar hij is ook van mening dat mensen meer stil moeten staan bij het krijgen van een kind en wat voor gevolgen dat heeft op de aarde.  

 

Daniel heeft zijn eigen sterke mening over dit probleem: ‘’Soms zie ik moeders op Instagram hun duurzame gezonde levensstijl promoten, met de elektrische bakfiets en de lokale producten die ze kopen. Maar die bakfiets zit dan wel vol met vier kinderen. Ik denk dat het goed is om meer bewustzijn te creëren voor dit probleem. Het is natuurlijk wel een gevoelig onderwerp want je wil geen eenkindspolitiek promoten. Nederlanders zijn heel erg gesteld op hun vrijheid en democratie, de eenkindspolitiek kwam toch meer voort uit een dictatuur.’’ 

 

Het idee van de eenkindspolitiek kwam in essentie uit Nederland. Nadat een Nederlandse populatietheoreticus met toenmalige heerser Song had gepraat, voerde Song het beleid door in China. Nu is dat teruggedraaid door de rappe vergrijzing, maar voor een tijdje heeft het wel geholpen om de bevolkingsgroep rap te remmen. Het idee bestaat dus al, maar hoe zouden we dit in Nederland op een effectieve doch democratische manier kunnen implementeren?  

 

Daniel denkt dus dat bewustzijn al veel zou kunnen doen. ‘’Als mensen weten dat een kind krijgen je ecologische voetprint zo vergoot, zouden ze er meer bij stilstaan.’’  

“Vleesvervangers? No thanks, maar ijzertekort willen we ook niet.”

Elke vegetariër loopt ertegenaan: krijg je wel voldoende voedingsstoffen binnen? Noortje heeft dit probleem ook en loopt rond met een flink ijzertekort. Maar aan elke dag pillen slikken heeft ze geen behoefte en vleesvervangers heeft ze nooit lekker gevonden. Hoe komt ze dan aan haar extra ijzers als ze het moeilijk vind om uit haar voeding te halen? 

Duurzaam Dilemma 

Duurzaam Dilemma

Ik doe mn best

En ik twijfel

Wanneer ik hoor over dierenleed word ik boos

Maar ik twijfel

Wanneer ik lees over uitstoot schrik ik

Maar ik twijfel

Het is voor mij geen kwestie van macht of middel

Maar van overtuigingskracht

Het is voor mij geen kwestie van oorzaak of gevolg

Maar van oplossing

Als je me vertelt dat het allemaal geen zin heeft

Geloof ik je woorden

En als je me daarna vertelt dat ik verantwoordelijk ben

Geloof ik je woorden weer

Wanneer plastic en oceaan samen komen

Schokt het de mens maar kijken we toe

En doen we niets

Wanneer plastic en oceaan samen komen

Schrik ik maar kijk ik toe

En doe ik niets

Want wat doe je eraan?

Hoe maak je de aarde schoon?

Wie geef je de schuld?

En wanneer de volgende golf komt

Sta ik dan nog droog?

Duurzame dilemma’s quiz

Sinds een aantal jaar is er een trend gaande die zich focust op duurzaamheid en groen leven. Zo zijn er steeds meer mensen die stoppen met vlees eten of zelfs veganistisch worden. Ook wordt het steeds normaler om kleding tweedehands te kopen, denk aan apps als Vinted of United Wardrobe.

Maar aan de andere kant zijn er ook berichten die duidelijk maken hoe slecht het gaat met de wereld en met de klimaatverandering. Is er wel genoeg bewustheid over hoe vervuilend sommige industrieën zijn? In deze video ondervraag ik drie studenten en zoek ik uit of zij zich bewust zijn van de grootste milieuvervuilers!

 

Vliegen: Schaamte of plezier?

Jaren geen vlees eten? Geen probleem. Een retourtje naar de Canarische eilanden voor 100 euro afslaan? Dat is toch ietsje moeilijker. Het vliegtuig vertrekt toch wel, met of zonder mij. Én ik heb de afgelopen jaren al goed mijn best gedaan om mijn ecologische voetafdruk te verkleinen. Twee jaar geleden heb ik lekker groen met de trein door Europa gereisd en afgelopen zomer ben ik met de auto naar Noord-Frankrijk gereden om daar te kamperen. Ook ben ik overgestapt op metalen rietjes en drink ik water uit mijn Dopper, zodat ik niet meer zoveel plastic weggooi. Allemaal argumenten waarmee ik mezelf probeer te overtuigen dat ik best even snel op vakantie mag met het vliegtuig. Hoe erg is het nou?

Op het gebied van duurzaamheid was ik er behoorlijk vroeg bij. Rond mijn tiende was ik ervan overtuigd dat ik echt geen vlees meer wilde eten en voortaan door het leven zou gaan als vegetariër. Vanwege het zeer beperkte aanbod aan vleesvervangers destijds (de supermarkt verkocht alleen maar een groenteburger, een blok tofu en tempeh) ben ik snel weer teruggegaan naar vlees, maar goed, the spirit was er. Een paar jaar later toen het aanbod vleesvervangers gigantisch gegroeid was probeerde ik nog een keer om geen vlees meer te eten en dit keer wel met succes.

Toch vind ik het helaas een stuk moeilijker om het vliegtuig links te laten liggen. De afgelopen 5 jaar ben ik 4 keer op vliegvakantie geweest. Dat komt dus neer op 10 vluchten.

Uit gegevens van Milieu Centraal blijkt dat een vlucht naar Nice zorgt voor 240 kilo CO2 per passagier. Met de trein naar Nice stoot je maar 25 kilo CO2 per persoon uit. Dit is echt een enorm verschil. Van mijn vijf vliegvakanties gingen er twee naar landen buiten Europa. Naar Costa Rica en naar de Verenigde Staten. Deze landen zijn niet bepaald om de hoek, dus ik heb dankzij deze vluchten mijn CO2 uitstoot enorm verhoogd.

Ik ben me wel bewust van het schadelijke effect voor het milieu van vliegen, maar vind het lastig om hier iets mee te doen. Uit onderzoek van bureau NBTC-NIPO Research blijkt dat ik niet de enige ben. In 2018 gingen ruim tien miljoen Nederlanders met het vliegtuig op vakantie en gingen minder dan tien miljoen met de auto op vakantie. Hierdoor was vliegen voor het eerst het populairste vervoersmiddel om op je vakantiebestemming aan te komen. Vliegen is natuurlijk ook wel lekker makkelijk en vaak een stuk sneller dan de trein en auto. 

Veel luchtvaartmaatschappijen bieden de optie dat je je CO2 uitstoot kan compenseren. Voor een kleine toelage wordt er dan een boom geplant, of geïnvesteerd in groene projecten. Dit is een hele makkelijke manier om je vlucht ondanks de vervuiling toch nog een positieve draai te geven. Toch klinkt dit vaak mooier dan het is. Volgens het Wereld Natuur Fonds wordt een deel van deze compensaties geïnvesteerd in schone kooktoestellen voor families in Kenia, Mali en Kenia. Dankzij deze kooktoestellen wordt het hout efficiënter verbrand, waardoor er minder hout nodig is. Dat klinkt natuurlijk hartstikke goed. Helaas bleek uit onderzoek van Harvard (2012) dat veel kooktoestellen niet goed gebruikt werden, te klein waren voor grote gezinnen of snel kapot gingen. Hierdoor wordt er nog steeds veel op vuur gekookt en heeft deze oplossing dus erg weinig effect gehad op de CO2 uitstoot.

Inmiddels heb ik met mezelf afgesproken om niet meer dan één keer per jaar te vliegen. Landen buiten Europa wil ik wel gewoon met het vliegtuig blijven bezoeken. Simpelweg omdat ik het echt te veel moeite vindt om eerst dagen in de trein te zitten en vervolgens nog lang onderweg ben met een boot. Misschien een beetje egoïstisch, maar ik vind het gewoon zo leuk om verre landen te ontdekken dat ik dat niet op wil geven. Wel wil ik binnen Europa helemaal niet meer proberen te vliegen. Tijdens mijn Interrail reis twee jaar geleden viel het me op hoe makkelijk en leuk reizen met de trein kan zijn. 

In Europa is het reizen met de trein zo goed geregeld dat ik dit geen enkele moeite vindt. Goed, het duurt natuurlijk nog steeds wel langer dan met het vliegtuig. Maar een nachtje extra reizen om zoveel CO2 te kunnen besparen, heb ik er wel voor over.

Jezelf laten steriliseren om de wereld te redden?

De 28-jarige Jaimy Visser wil zich omwille van de klimaatcrisis laten steriliseren.  ”Ik ben bang dat als we zo doorgaan, er over een aantal jaar niet genoeg voedsel overblijft om ons allemaal te kunnen voeden.” De klimaatonderzoekers van Cornell University (VS) berekende dat er in 2100 zo’n twaalf miljard mensen op de wereld zullen rondlopen. Volgens deze onderzoekers is dat veel meer dan onze aarde aankan. 

De zorgen om de klimaatcrisis lopen ook op. Naast Jaimy zijn er veel meer mensen die er bewust voor kiezen om geen of minder kinderen te krijgen om de wereld weer in balans te brengen. Zo is sinds kort de beweging ‘Birth Strike’ ontstaan. Deze beweging bestaat uit zo’n tweehonderd vrouwen die geen kinderen willen krijgen, zolang de klimaatproblemen voortduren. Daarnaast gaven zelfs de Britse prins Harry en zijn vrouw Meghan afgelopen zomer aan, in een gesprek met primaten onderzoekster Jane Goodall, dat zij niet meer dan twee kinderen op de wereld willen zetten door de klimaatcrisis. Bovendien heeft de Nederlandse kunstenares Tinkebell in 2013 een documentaire gemaakt waarin ze zich heeft laten steriliseren om het klimaat te redden. 

Deze documentaire was doorslaggevend in Jaimy’s besluit om geen kinderen op deze wereld te zetten. Tinkebell vertelt in de documentaire dat de voorraden op het fosfaat opraken. Fosfaat is een van de belangrijkste grondstoffen voor de productie van ons voedsel. Als we zo door zouden gaan met voortplanting, dan is er op een gegeven moment niet meer genoeg van deze grondstof om ons allemaal te kunnen voeden. “Dit besef heeft heel veel impact op mij gehad. Het werd voor mij tastbaar wat ik al die tijd al een beetje voelde; er zijn te veel mensen op onze aarde. Ook voelde ik eindelijk een soort erkenning, want ik had altijd het idee dat mijn keuze gek was. Ik kende namelijk niemand die om deze reden geen kinderen wilde.”

Dit bewustzijn heeft ze overigens niet van huis uit meegekregen. Haar vader is namelijk vrachtwagenchauffeur voor slachthuizen. Door de jaren heen kwam ze steeds meer mensen tegen die wel bewust bezig waren met het klimaat. “Toen ik achttien jaar was, stopte ik met vlees eten. Ik werkte destijds bij de winkel ‘Lush’ en had collega’s die heel bewust bezig waren met duurzaamheid. Vanaf toen is mijn bewustwording van de klimaatproblematiek begonnen. Ik ging mij steeds meer verdiepen in de materie. Ook volg ik nu zes jaar een volledig veganistische levensstijl. Ik scheid mijn afval zoveel mogelijk en ik probeer zo min mogelijk producten te kopen die in milieuvervuilende verpakkingen zitten.”  

Jaimy komt uit Enschede, een plaats waar iedereen elkaar kent. “Ze zien mij daar een beetje als een vreemde eend in de bijt, omdat ik andere keuzes maak. Ik voel de veroordelende blikken als ik zeg dat ik geen kinderwens heb. Veel mensen snappen mijn keuze om geen kinderen te krijgen niet. Ook voelen mensen zich vaak aangevallen als ik ze uitleg dat ik om klimaat redenen geen kinderen wil. Ze denken dat ik ze dan iets kwalijk neem. Terwijl ik het heel goed snap als je wel voor kinderen kiest. Dit zijn nou eenmaal mijn normen en waarden. Ik ga de ander niet proberen te bekeren. Iedereen maakt zijn eigen keuzes. Gelukkig heeft mijn vriend in dit opzicht dezelfde idealen als ik. Dat is heel fijn.”

“Ze zien mij een beetje als een vreemde eend in de bijt”

Al een tijd geleden heeft Jaimy de keuze gemaakt om zich te laten stJeriliseren. Ze heeft deze keuze met de huisarts besproken, maar het blijft vooralsnog bij een gesprek. Je mag namelijk niet zomaar deze operatie ondergaan, als je nog zo jong bent. “Ze beginnen pas op je dertigste serieus met het proces van de sterilisatie . De artsen hebben het idee dat je voor die leeftijd nog van gedachten kunt veranderen. Ik word daar boos van. Ik voel me hierin niet serieus genomen en niet gehoord.”

Voor het geval dat Jaimy toch van gedachten veranderd, heeft ze al haar mogelijkheden al op een rij gezet. “Als ik ooit toch kinderen zou willen, dan zou ik er open voor staan om te adopteren of om pleegouder te worden. Dit past toch beter bij mijn idealen.”