Catalonië en hun strijd naar onafhankelijkheid

 

Visca Catalunya lliure

 

Als je er in de zomer, zo eind juli, een wandeling door één van die prachtige straatjes die vakantie schreeuwen maakt, is de kans groot dat je een bijzondere stoet voorbij ziet komen. Het kunnen acrobaten zijn die op elkaar klimmen en zo een menselijke toren maken, maar ook de “Diablos” die met sissende vuurkettingen zwaaien en graag hun levens wagen door hoeden van stro te dragen. Maar de “Gégants” zal je écht niet kunnen missen, simpelweg omdat het gigantische poppen zijn, en een trouwe loper in bijna iedere parade die plaatsvindt rond die tijd. Ik heb het natuurlijk over de Festa Major; hét feest van Catalonië. Eén van de velen onderdelen die hun cultuur onderscheidt met die van de rest van Spanje. Iets wat men krampachtig in leven proberen te houden omdat ze eigenlijk het liefst onafhankelijk zouden willen zijn. Het referendum in Barcelona in 2017 confirmeerde dit, met een kleine meerderheid die stemde vóór de onafhankelijkheid van Catalonië. Wat is hun drijfveer, en is die legitiem?  

 

“De Spaanse Staat heeft het compleet genegeerd en gezegd dat het hele referendum niet geldig was,” aldus een verbouwereerde Angel, oud-basketbalspeler van Barça, de sportclub die Catalonië representeert. Maar hoewel het referendum van 2017 misschien nog vers in onze hersenen zit geprint, was dit niet de eerste poging van de Catalanen om zich los te weken van hun ongevraagde nationaliteit. Zo werd er in 2012 al een meerderheid behaald door de Catalaanse separatisten in Catalonië, toen de regionale verkiezingen plaatsvonden. Daarnaast is er drie jaar vóór het referendum al een poging gedaan om deze uit te voeren, maar de Spaanse machthebbers wilden daar helemaal niks van weten.

 

Je kan je dus wel voorstellen dat Catalanen zich machteloos voelen. Spanje is officieel een democratie, maar dit soort situaties creëren toch vragen; heeft Spanje een andere definitie van een democratie geleerd dan wij? Ook de Trouw viel het in 2018 op dat Spanje veel acties uitvoerde die flink in tegenstrijd zijn met de normen en waarden van wat wij verstaan onder een democratie. Zo is het recht van protesteren van de inwoners ontnomen en is de vrijheid van meningsuiting in Spanje niet echt een “vrijheid” te noemen met zijn beperkingen.

German en Ana, een gepensioneerd stel uit Catalonië worden beiden emotioneel als ze het over dit onderwerp hebben. German: “Heel Spanje heeft wat te zeggen over de regelgeving, behalve wij. Wij zijn alleen belangrijk voor de schatkist.”.

 

En dit brengt ons tot één van de grootste frustraties van de Catalanen. Volgens Angel is Catalonië de grote geldopbrenger van Spanje, maar wordt het vervolgens nooit teruggezien. Zo zouden de wegen in het bruisende stadje Vilanova Y la Geltrú, waar zij wonen, hoognodig toe zijn aan opfrisbeurt. Al jaren. Volgens Metronieuws was het gebied in 2017 goed voor zo’n 25% van de export in Spanje, en één vijfde van het gehele bruto binnenlands product in Spanje. Maar hoewel Spanje dus grotendeels economisch afhankelijk is van Catalonië, ervaart de gemiddelde Catalaan zó’n verwaarlozing dat de zin “Espanya ens roba”, oftewel, “Spanje steelt ons geld” bijna een soort levensmotto is geworden.

 

Maar, zijn de Catalanen niet gewoon egoïstisch? Ze hebben het geluk dat ze op een goede locatie zitten die bijdraagt aan hun economische welvaart. Als land hoor je toch saamhorigheid te hebben en met elkaar te delen, zou je denken. Maar zo simpel ligt het niet. Als we in het vrij prille verleden kijken, zien we al dat Catalonië ontzettend onderdrukt werd toen dictator Francisco Franco aan de macht kwam. Hij distantieerde zich van de Catalaanse cultuur – het gebied was immers Spanje, en dus zouden ze zich daar ook zo naar moeten gedragen. “Ik heb al mijn opleidingen in het Spaans moeten volgen, Catalaans leerde ik stiekem vanuit huis, want het was verboden.”, vult Ana hierop aan. De Catalanen worden dus al langere tijden in alle bochten gedwongen, behalve degenen waar zij zelf in willen. Maar dat is nog niet alles, het is pas het begin: Ze zijn nooit vrijwillig onderdeel van Spanje geworden. In ieder geval niet op de manier zoals ze dat nu zijn. Catalonië heeft namelijk veel paden bewandeld en is in hun historie vaak onderdeel van verschillende rijken geweest, máár, altijd als een zelfstandig gebied. Totdat Filips de Vijfde, toentertijd de koning van Spanje, hun in 1709 van hun eeuwenoude rechten en zelfstandigheid ontnam en Catalonië gedwongen onderdeel maakte van zijn land. Aan hem hebben ze te danken dat ze vastzitten aan de grondwet, die in tegenstrijd zou zijn met het referendum.

 

Het nationalismegevoel van de Catalanen is duidelijk terug te zien in hun acties. Zo hebben ze met man en macht de stemlokalen bewaakt tijdens het referendum in 2017, ondanks de autoritaire druk die op hen werd uitgeoefend. Ook wordt er nog steeds zo goed als enkel Catalaans gesproken in het Catalaanse gebied, hoewel dit jaren niet aan kinderen op scholen werd geleerd onder toezicht van Franco. Dit toont een bijzondere gedrevenheid die je alleen kan hebben als je écht achter iets staat. Het zou daarom ook te makkelijk zijn om te zeggen dat het puur vanwege hun economische voorsprong op de rest van het land is. Hun drijfveer is hun cultuur, hun identiteit en vooral de mogelijkheid om die te mogen uiten. Hun vrijheid. Oftewel: “Visca Catalunya lliure” zoals de Catalanen zouden zeggen.

 

Bookmark the permalink.

Comments are closed.